Trong 9 năm đi làm tư vấn, tôi luôn khuyên khách vứt bỏ đồ cũ. Thật ra, tôi từng tin nội thất mới bao giờ cũng gọn gàng hơn, dễ phối hơn, với lại chắc hơn. Cho đến một ngày tôi đứng trước chiếc tủ gỗ lim của bố, nặng đến mức bốn thanh niên khiêng không xuể đoạn cầu thang, và tôi nhận ra mình đã nhầm suốt một quãng nghề. Căn nhà tôi đang ở là nhà ba tầng cũ ở quận Đống Đa, bố mẹ cho lại từ năm 2016. Lúc đó tôi định sửa hết theo kiểu tối giản, định bán hết đồ gỗ cũ. May là tôi chưa làm. Nếu ai đang loanh quanh về noi that thì hãy nghe câu chuyện này trước khi gật đầu hợp đồng sắm đồ mới.
Món đồ cũ nào đáng giữ và món nào đang chiếm chỗ
Mình phân đồ cũ trong nhà ra 3 nhóm. Nhóm đầu tiên là giữ vì kết cấu gỗ thật — tủ, sập gụ, bàn thờ, giường. Loại này thường là gỗ lim, gụ, gỗ hương, càng xài càng lên màu. Chiếc tủ cao mét tám nhà tôi nằm trong nhóm này: bốn cánh, ngăn kéo êm đến lạ, mộng âm vẫn chắc sau 20 năm. Nhóm hai là giữ bởi kỷ niệm nhưng phải cải tạo — cái tủ con mẹ để đồ đạc may, cái ghế bố ngồi đọc báo mỗi sáng. Nhóm ba là phải dẹp dù tiếc. Khoảng hai năm, một khách năn nỉ tôi giữ chiếc tủ MDF sắm năm 2019. Tôi xuống xem: mặt tủ trương ra vì ẩm, bản lề đã đổi ba lần, mọt ăn gầm tủ. Thật lòng, giữ lại chỉ mất thêm tiền chữa. Dấu hiệu ai nên kiểm: gõ thử mặt tủ nghe tiếng rỗng, bản lề gỉ hay long, gỗ công nghiệp chạm thấy sần và bong mép — gặp mấy dấu hiệu này thì dẹp sớm cho nhẹ nhà.
Tiền thật khi đánh bóng lại một chiếc tủ 20 năm tuổi
Nhiều người tưởng sửa đồ cũ rẻ. Tôi từng nghĩ vậy. Chi phí thật của chiếc tủ lim nhà tôi như sau: thợ chà giấy nhám rồi sơn PU mất 1,8 triệu; thay 6 bản lề giảm chấn hết 480 nghìn; 2 tay nắm đồng 260 nghìn; thuê xe ba gác đưa đi chở về 700 nghìn. Cộng lại suýt 3,3 triệu. So với tủ mới cùng kích thước giá 9–12 triệu thì rõ ràng rẻ hơn khối. Có điều chớ chỉ nhìn con số. Thời gian thi công hết 5 ngày, và điều khó chịu nhất là bụi mù khắp nhà. Mình phải trùm nilông toàn bộ đồ phòng khách, để con nhỏ qua nhà ngoại ở ba hôm. Nếu ai đang cân nhắc giữa sửa và mua mới, hãy đo kỹ cửa và thang trước — tủ nặng hay không vừa thang máy, buộc tháo chân mới khiêng lên nổi.
Phần không nằm trên hóa đơn
Tôi phải nói thẳng mặt trái khi giữ đồ cũ. Mùi sơn PU ám nhà 4 ngày, tới nỗi mình buộc sắm hai cái quạt hút cây đặt sát cửa sổ mở liên tục. Thợ hẹn trễ 2 lần, đợt đầu báo tám giờ sáng đến 10h mới thấy mặt, lần sau hẹn chiều rồi lặn mất. Có hôm mình đứng giữa nhà bừa bộn, mệt đến mức tự hỏi mình giữ làm chi. Trớ trêu là sau khi sơn xong, tôi phát hiện một vết rạn nhỏ ở mặt tủ do thợ phun quá dày. Tôi buộc trả thêm 600 nghìn để sửa lại lớp sơn. Bài học: nếu thấy thợ hẹn trễ 2 lần và chẳng có hợp đồng rõ ràng, hãy dừng ngay. Cố đấm ăn xoay chỉ khiến mình tốn thêm tiền và mất niềm tin. Tôi từng dừng một đơn sửa kệ bếp giữa chừng vì lý do y như thế — và đó là quyết định đúng.
Đồ cũ dạy tôi chuyện nhìn nghề khác đi
Từ chuyện chiếc tủ, mình thôi khuyên người ta sắm mới ngay. Ở quy trình tư vấn của mình, tôi thêm hẳn một hạng mục mang tên “soát đồ cũ trước khi thiết kế”. Nghĩa là trước khi đặt bản vẽ, mình đi một vòng xem nhà chị đang có món gì nên giữ. Có khi một chị khách ở quận Hai Bà Trưng nói với mình: “Để chiếc tủ của mẹ tức là giữ luôn chỗ ngồi của mẹ trong nhà.” Câu đó khiến tôi nhớ mãi. Hóa ra, đồ đạc không chỉ là vật trang trí; nó giữ ký ức cho một gia đình. Tất nhiên, mình chẳng cổ xúy giữ hết. Có món nên bỏ, và dẹp đúng lúc vẫn là nhẹ nhàng hơn giữ rồi phải sửa liên tục. Nghề của tôi nay là giúp người ta phân định rõ chuyện đó. Nếu ai đang đứng trước một chiếc tủ, chiếc bàn nặng và do dự, hãy gõ thử mặt gỗ, mở ngăn kéo xem ray còn trơn chẳng, rồi hãy quyết. Và nếu ai từng đã đập một món đồ cũ nào đó rồi thấy tiếc, kể mình nghe với — biết đâu tới mình sẽ giúp bạn giữ nó lại mà chẳng phải trả giá đắt như mình đã trả.